Forum    İlmihal Bilgileri  
     Yazan: abdullah   Son Yazan: abdullah (08.11.2006 17:53:48)     Cevap: 0    Okunma: 5139
      Konu Adı: Adab-ı Muaşeret (Ahlak Kuralları)

Yazan

Mesaj

 


abdullah
(normal)


Mesaj Sayısı: 33

   Mesaj Tarihi: 08.11.2006 17:53:48   
 
 

ADAB
    Ahlak,terbiye ve nezaket kuralları. Birini ziyafete davet etmek manasını ifade eden edeb, İslam'ın gzel saydığı sz ve davranışlardır. Bu itibarla edep, insanların kendisine davet olunan bilimum hayır, zarfet, usluluk ve gzel ahlak demektir. Edeb, insanı ayıplanma ve ktlenme sebeplerinden koruyan nefsin kkl bir kuvvetidir.

   
Ayet ve Hadisler Işığında Adab-ı Muaşeretten rnekler
*** Herkese karşı tatlı dilli, gler yzl aık kalbli olmak. Allah iyi huylu gler yzl kimseyi sever.
*** Herkes ile gzel grşmek, halka eziyet vermekten sakınmak. "Mslman diğer mslmanların elinden ve dilinden emin olduğu kişidir."
*** Ktlğe karşı iyilikte bulunmak ve halkın eziyetlerine karşı sabırlı olmak. Allah katında sıddkların mertebelerine erişmek iin zulmedeni affetmek, irtibatı kesenle irtibat kurmak esirgeyene esirgemeden vermek gerekir.
*** Ksknlğe, dargınlığa, dşmanlığa son vermek. Mslmanın mslmanla gnden fazla dargın durrnası helal değildir.
*** Dargın iki mslmanın arasını bulmaya alışmak. Yalan sylemenin caiz olduğu yerlerden biri, dargınların barışmalarını sağlamak iin sylenen yalandır. Bu da sadaka vermek kadar hayırlı bir iştir.
*** İnsanların kusurlarını araştırmamak, bilakis bu kusurları rtmeye alışmak. Başkasının kusurunu arayan, nce kendi kusurunu grmelidir. Başkasının kusurunu rten bir mslmanın kusurunu da Allah rter ve onu affeder.
*** Dostlar birbirlerini arkalarından mdafaa etmelidir, haklarındaki yanlış fikirleri dzeltmelidirler. Kardeşine yardımda bulunana Allah da yardım eder.
*** İnsanlara karşı kt zan ve thmette bulunmamak, nefret uyandırmamak, dedikodu yapmamak. Bu szlerin konuşulduğu yerleri terketmek.
*** Her insanla, kapasite ve mevkilerine gre konuşmak. Cahille ilm konuşma yapılamayacağı gibi, alimle de cahille konuşulduğu gibi konuşulmaz. İnsanlara akıllarına gre hitap edilmelidir.
*** Byklere hrmet ve saygı; kklere, dşknlere şefkat ve merhamet, zellikle aile arasındaki fertlere iyi muamele etmek İslam'ın esaslarındandır. Allah ana babaya saygısızlık bir tarafa "f" demeyi dahi yasaklamıştır. Başkasına merhamet etmeyene merhamet olunmaz.
*** Herkes hakkında hayır dilemek ve, yardımda bulunmak mslman kardeşliğinin bir zelliğidir. Ancak bu yardımlaşma ktlkte değil, iyilikte olmalıdır. Mmin kendisi iin arzu ettiği gzel şeyleri Mslman kardeşi iin de arzu etmelidir. Kendini ktlklerden koruduğu gibi etrafındakileri de korumaya alışmalıdır.
*** Selam, mslmanlar arasında sevgi bağlarının kurulmasında nemli bir aratır. Selam vermek snnet, almak ise farzdır. Peygamberimiz (s.a.s.) selamı yaymamızı, tanısak da tanımasak da her mslmana selam vermemiz gerektiğini bununla da imanımız olgunluğa erdiği iin Cennet'e gireceğimizi mjdelemiştir. Bu nedenle genler ihtiyarlara, binek zerinde olanlar yryenlere, yryenler oturanlara, arkadan gelenler nden gidenlere, bir kişi ok kişiye selam vermelidir. Selama daha gzel bir şekil de karşılık vermek gerekir. "es-Selamu aleykum" diyene "ve aleykumu'sselam ve rahmetullahi ve berekatuhu" denmelidir. Verilen selamı alma durumunda olmayana selam vermek mekruhtur. Yemek yiyene, namaz kılana, Kur'an okuyana, hutbe dinleyene selam verilmemelidir. Kafirlere selam verilmez. Aıktan aığa Allah'ın emrini iğneyen ve bu halinde ısrarlı olana da selam verilmez. Topluma verilen selama bir kişi karşılık verirse, diğerlerinin selam alma sorumluluğu kalkar. Selam getiren birinden selamı almak, mektupta yazılı selama ya mektupla ya da o anda szle karşılık vermek gerekir. Eve girerken ev halkına selam verildiği gibi ayrılırken de selam vererek ayrılmak faziletli bir iştir. Boş bir yere girilirken de "es selamu aleyna ve ala ibadillahi's-Salihn" diyerek selam verilir. Selam, mminin mmine yaptığı hayırlı bir duadır. "Allah'ın selamı, rahmeti ve bereketi zerine olsun." Manasına gelen selamlaşmanın yerini basit kelimeler tutmaz.
*** Karşılaşan iki mslman birbirlerinin ellerini tutarak msafaha eder. Peygamber'e (s.a.s.) salavat okur, hal hatır sorarlar. Bu durumda olan kişiler henz birbirlerinden ayrılmadan Allah onlara mağfiret eder.
*** Aksırana karşı hayır dua etmek. Aksıran kişi "elhamdlillah"der, yanındaki mslman "yerhamkellah" yani "Allah sana merhamet etsin " diye dua eder, aksıran kişi de "yehdna ve yehdkumullah " yani Allah bizi de sizleri de hidayete daim kılsın" diye karşı duada bulunur. Buna "teşmt" denir.
*** Mslman gittiği meclise temiz elbiseyle gitmelidir. Yaşlı ve bilgili kimselerden stte oturmamalı, kendine sz dşmedike konuşmamalı, sylenilen faydalı şeyleri dinlemelidir. Sonradan gelenlere yer vermeli, birbirlerine karşı gler yzl, tatlı szl olmalıdır. Meclisten ayrılırken arkadaşlarından izin alarak ve selam vererek ayrılmalıdır. Bu kural cemiyet ve cemaat muaşeretindendir.
*** Mslmanlar uygun zamanlarda mmin kardeşlerini, byklerini ve yakın akrabalarım ziyaret etmeli, onların gnllerini hoş etmeye alışmalıdır. Ancak ziyaretin, ok uzun ve usandırıcı olmamasına zen gstermelidir. Ziyarete gelenlere imkan nisbetinde ikram etmelidir. Allah'a ve ahirete inanan, misafirine izzet ve ikramda bulunmalıdır.
*** Mslman, din kardeşinin davetine icabet eder, ziyaretinde bulunur. Bylece aralarında muhabbet artmış olur. Peygamber (s.a.s.), "Sizden birinizi kardeşi dğn yemeğine veya benzer bir ziyafete davet edince icabet etsin." buyurmuştur. Ancak bu tr yerlerde Allah'ın yasakladığı iki ve benzeri şeyler bulunuyorsa oraya gitmemelidir. Ktlkleri engelleyeceğine kanaat getirirse, gidebilir. Merasimler klfetten ve gsterişten uzak olmalıdır.
*** Mslmanlar, din kardeşleri yanlarına geldiklerinde, hrmet olsun diye ayağa kalkabilirler.Alim zatların ellerini pmek caizdir. Ancak dnyalık bir menfaat elde etmek iin el pmek, boyun bkmek, hele hele dalkavukluk yapmak asla doğru değildir. Byklerin huzurunda yerlere kadar eğilmek ve yeri pmek haramdır.
*** Mslmanlıkta komşuluğun byk ehemmiyeti vardır. Komşu haklarına son derece riayet etmeli, onlara zarar verecek her trl hareketlerden kaınmalıdır. Ktlklerinden, komşusu emin olmayan kimse gerek mmin olamaz.
*** Hastaları ziyarette bulunmak, onların afiyetlerine dua etmek din bir grevdir. Hz. Peygamber (s.a.s.) bir hadisinde: "Beş şey vardır ki, kardeşine karşı mslmana vazife olur. Bunlar da, verilen selamı iade, aksırana hayır dua, davete icabet, hastayı ziyaret ve cenazeleri mezara kadar takip etmektir." buyurmuştur. Mslmanlar, vefat eden din kardeşlerinin cenazelerini kabirlerine kadar zntl ve dşnceli gtrr kabre defnederler, haklarında rahmetle duada bulunurlar. İmkan bulduka mslmanın cenaze namazını da kılmalıdır. Kabirlerini ziyaret ederek haklarında hayır duada bulunmak bir vefa borcudur. Ancak kabir ziyaretleri İslam ller ierisinde olmalı, aşırı ta'zim hareketlerinden sakınmalıdır. Kabir ziyareti insana lm ve geleceğini hatırlatır, uyanmaya vesile olur.
*** Evlere ve odalara girerken usule riayet etmek gerekir. Cahiliye devrinde evlere hcum edilircesine girilirdi. Ziyareti eve girer ve girdikten sonra da 'girdim' diye seslenirdi. ok defa, ev sahibinin ailesiyle onları başkasının grmesi doğru olmayan halde, kadın veya erkeğin avret yerlerinin aık olduğu olurdu. Bu hal, znt verip gnlleri yaraladığı gibi evleri emniyet ve huzurdan yoksun bırakırdı. Ayrıca gzler tahrik edici yerlere takıldığı zaman nefisleri bu şekilde fitneye srklerdi. İşte bu sebepten dolayı Allah mslmanları yksek bir adab-ı muaşeretle terbiye etmiştir. Evlere girmeden izin isteme adabı ve ev halkına gven verip onlardan kuşkuyu gidermek iin girmezden evvel selam verme adabını getirmiştir.
"Ey inananlar, kendi evlerinizden başka evlere, izin alıp halkına selam vermeden girmeyiniz. Herhalde bunun, sizin iin daha iyi olduğunu dşnp anlarsınız." "Eğer orda kimseyi bulamazsanız size izin verilinceye kadar ieri girmeyin. Bu sizin iin daha iyidir..." (en-Nur, 24/27-28). Aynı şekilde erginlik ağına erişmemiş ocuklarla hizmetilerin başkalarının odalarına girerken izin almaları yolunda eğitilmeleriyle bunların girmesinin ancak hangi vakitlerde olabileceği de belirtilmiştir:
"...Sizden henz erginlik ağma erişmemiş ocuklar vakitte sizden izin istesinler. Sabah namazından nce, ğlenden sonra elbisenizi ıkarıp yatacağınız vakit ve yatsı namazından sonra. Bunlar, sizin stnzn aılabileceği vakittir. Bunun dışında ne size ne de onlara bir gnah yoktur, " (en-Nur, 24/58).
İşte bylece İslam, gerek başkaları iin gerek ev halkı iin iğnenmesi asla doğru olmayan zel bir dokunulmazlık koymuştur. İslam'da devletin temeli aile olduğundan, insanlar evlerinde yabancı kimselerin an baskınlarına maruz bırakılmaz. Ancak ev sahiplerinden izin isteyip, onların msaadesi alındıktan sonra girilebilir.
*** Mslmanın davranışları yumuşak ve yavaş olmalıdır. Bu muaşeret kuralı iin Kur'an-ı Kerim'de tavsiye ve emir buyrulan aık ve anlaşılır şu ayet ne gzeldir: "İnsanları kmseyip yz evirme ve yeryznde bbrlenerek yrme. Zira Allah, kendini beğenip vnen kimseyi sevmez. Yryşnde mutedil ol, sesini de kıs. nk seslerin en irkini eşeklerin sesidir. (Lokman, 31/18-19).
*** Mslman doğru szl olmalıdır. Kur'an-ı Kerim, Mminlerin doğru ve dikkatli konuşmasını, syleyecekleri sz ll ve bu szn nereye varacağını dşnerek sylemelerini emretmekte ve onları salih amele yol aan gzel sz sylemeye ynlendirmektedir. nk Allah, doğruların, doğru szllerin yardımcısıdır. Doğru szllerin hareketlerini hatadan korumayı, işlerini dzeltip yoluna koymayı kendilerine bir mkafat olarak vadetmiştir. Bu gzel davranışı yerine getiren mminin hatalarını Allah'u Teala'nın bağışlaması ne engin bir rahmettir. İnsanoğlunu da ancak Allah'ın bu bağış ve rahmeti kurtarabilir: "Ey inananlar, Allah'tan korkun ve doğru sz syleyin ki Allah işlerinizi dzeltsin ve gnahlarınızı bağışlasın. Kim Allah'a ve Raslne itaat ederse byk bir başarıya erişmiş olur. " (el-Ahzab, 33/71)
*** Mslman israf etmemelidir. İsraf, herhangi bir şeyi gereğinden fazla kullanmak demektir. "...Yeyin, iin fakat israf etmeyin, Allah israf edenleri sevmez." (el-A'raf, 7/31) buyurulmaktadır. Yine "...Allah, israfı ve yalancı kişiyi hidayete erdirmez. " (el-M'min, 40/28) dsturu yer almaktadır. En'am Sresi 141. ayeti de yine bu hkm beyan etmek-tedir: "..israf etmeyin, nk Allah israf edenleri sevmez."
    İnsan iyilik yaparken de israf yapmamalıdır, "..onlar infak ettikleri zaman bile israf etmezler." (el-Furkan, 25/67)
Ayrıca kusurları bağışlamak her işi gzel bir niyetle ve saf bir kalb ile yapmak, işlerinde doğruluktan ayrılmayıp dirayet ve akıl dairesi iinde yrtmek, byklerin dine uygun emirlerine itaat etmek, halkın itimadını ve gvenini kazanmak, her işte aşırı gitmemek, mnasip kişilerle gzel bir surette grşp konuşmak, kendisine emanet edilen sırlara ve eşyaya hainlik etmemek, zulmden uzaklaşarak insafla hareket etmek, insanlara karşı mtevaz olmak, sznde durarak ahdine vefa gstermek, ihtiya sahiplerine karşı cmerte davranmak, insanlar hakkında daima iyi zan beslemek, lzumsuz ve kalb kırıcı szlerden sakınmak, her yaptığı işi hakkaniyet lleri iinde yapmak, kızgınlık ve şiddetten sakınarak yumuşak huylu olmak, namusu, haysiyeti ve mukaddes değerleri korumak, daima hayır ve iyilik yolunu tutmak, dostluğa nem vermek, hakkına razı olmak, vaktini boşa geirmeden alışmak, korkaklığı terkederek yiğit ve cesur olmak, yapılan iyiliklere karşı teşekkr etmek, şehev duygularına hakim olmak her trl bela ve musbetlere sabretmek, bir işte azim ve sebat sahibi olmak, gnahlardan kaınmak, herkesin mertebesini bilip hakkında ona gre muamele etmek, kanaat sahibi olmak, şaka ve nktelerinde bile ahlak dışı olmamak, başkalarını ktlemekten kaınmak, kendini yksek grmemek, ii başka dışı başka olmamak, insanlığa ve inanlarına uygun olan her şeyi yapmak, bu işi yapmadan evvel o işin ehli ile istişare'de bulunmak, yaptığı iyilikleri başa kakmamak, ağır başlı ve vakur olmak, koğuculuk yapmamak gibi gzel meziyetler insanlar arasında saygınlık ve muhabbet doğurur. Bunlara riayet etmek İslam'ın ortaya koyduğu muaşeret adabındandır.


dost odurki,sana doğrusun diye dost değildir ,sana doğrusun diyen...
 

Google
 
Ziyareti:  Sitede şu anda 0 ye ve 73 misafir olmak zere toplam 73 kişi bulunuyor.

İstatistikler:  Bugn Tekil:2436  oğul:2945  Toplam:84415920  Bugn ye:0  Dn:0  Toplam:32232  Dn Tekil:45871  oğul:53052

Kim Nerede:  Misafir1, Misafir2, Misafir3, Misafir4, Misafir5, Misafir6, Misafir7, Misafir8, Misafir9, Misafir10, Misafir11, Misafir12, Misafir13, Misafir14, Misafir15, Misafir16, Misafir17, Misafir18, Misafir19, Misafir20, Misafir21, Misafir22, Misafir23, Misafir24, Misafir25, Misafir26, Misafir27, Misafir28, Misafir29, Misafir30, Misafir31, Misafir32, Misafir33, Misafir34, Misafir35, Misafir36, Misafir37, Misafir38, Misafir39, Misafir40, Misafir41, Misafir42, Misafir43, Misafir44, Misafir45, Misafir46, Misafir47, Misafir48, Misafir49, Misafir50, Misafir51, Misafir52, Misafir53, Misafir54, Misafir55, Misafir56, Misafir57, Misafir58, Misafir59, Misafir60, Misafir61, Misafir62, Misafir63, Misafir64, Misafir65, Misafir66, Misafir67, Misafir68, Misafir69, Misafir70, Misafir71, Misafir72, Misafir73,