Üye Adı:    Şifre:  (Hatırla)      Üye Ol              Giriş Sayfası Yap / Sık Kullanılanlara. Ekle
  Sevdalara.net  
Anasayfa.
Forum.
Sohbet.
Şiir Bölümü
Ziyaretçi Defteri
İletişim
Kuran-ı Kerim
Arapça Metni
Türkçe Meali
Kuran Tefsiri
Hatim Dinle
Meal Dinle
Tecvid Dersleri
Kitap Arşivi
Sahih-i Buhari
Kütüb-i Sitte
Riyazus Salihin
Sünen-i Nesai
İslam İlmihali
Mektubat-ı Rabbani
Gönül Sultanları
Peygamberler
Ashab-Ehlibeyt
Oniki İmamlar
Allah Dostları
Mp3/Video
İlahi/Ezgi
Klip/Video
Sunumlar
Download
Gönül Sultanları:
Hz. Resûlullah (s.a.v) Efendimiz
PEYGAMBER EFENDİMİZİN EĞİTİM-ÖĞRETİMDE KULLANDIĞI METOTLAR  

        Peygamberler, hem dünyada hem de ahirette insanlığın mutluluğa erişmelerini sağlamak amacıyla Yüce Allah tarafından gönderilmiş elçilerdir. Onların temel görevleri, Allah'tan aldıkları mesajları insanlara ulaştırmak, onlara hakikat yollarını göstermek, bu uğurda bilfiil önderlik ve örneklik yapmaktır.

        Bu kutlu elçilerin sonuncusu olan Efendimiz (s.a.v.) de aynı misyonu icra etmiştir. O, risaleti ile birlikte, kendisine inanan insanlara rehberlik etmiş, onlar için örnek bir hayat sergilemiştir. Rasûlullah (s.a.v.) Efendimiz, gerek sahabe, gerekse sonradan gelen inananlar için ideal bir şahsiyettir. Hangi asırda yaşarsa yaşasın, O'na inanan insanların ideal bir mü'min olabilmeleri, O'nu tanımaları, çizgisini takip etmeleri, ortaya koyduğu ideal davranışlara uymalarıyla mümkün olacaktır.

        Cenâb-ı Allah, Kur'ân-ı Kerim'de Peygamber Efendimize, risalet göreviyle ilgili bir takım vazifeler yüklemektedir. Bunlar; şahitlik, uyarma, müjdeleme, öğüt verme, davet, tebliğ, tilavet, ta'lim ve beyandır.(1) Bunlarla ilgili olarak Yüce Allah Kur'an'da şöyle buyurur: "Ey Peygamber! Biz Seni şahit, müjdeci, uyarıcı ve izniyle Allah'a davetçi, aydınlatıcı bir kandil olarak gönderdik."(2) "Ey elçi, Rabbinden sana indirileni duyur! Eğer bunu yapmazsan, O'nun elçiliğini yapmamış olursun."(3) "Sana da, insanlara kendilerine indirileni açıklayasın diye bu Zikri (Kur'an'ı) indirdik."(4)

        Cenâb-ı Allah'ın Peygamber Efendimize yüklemiş olduğu bu görevler, O'nun kapsamlı bir eğitim öğretim faaliyetini de yürütmesini gerektiriyordu. Nitekim Efendimiz (s.a.v.), kendisinin bu yönünü şu şekilde ifade buyurmuşlardır: "Allah Beni bir muallim olarak göndermiş bulunuyor."(5) "Ben Size, bir babanın evladına öğrettiği gibi öğretiyorum."(6) Sahabe Efendilerimizden Muaviye b. Hakem es-Sülemi (r.a.) de Peygamber Efendimiz için: "Anam babam O'na feda olsun, O'ndan daha hayırlı bir öğreticiyi asla görmedim." demektedir.(7)

        Peygamber Efendimiz insanlara dini öğretirken yürüttüğü bu eğitim öğretim faaliyetlerinde yerine göre değişik metotlar uygulamıştır. Bunların başlıcaları şunlardır:

        a- Takrir Metodu: Takrir, öğreticinin bir konuyu bizzat kendisinin anlatması ve açıklamasıdır. Rasûlullah Efendimizin (s.a.v.) arkadaşlarını ashab, yani "sohbet arkadaşları" olarak adlandırması bu metodun Peygamberimiz tarafından ne kadar çok kullanıldığını ortaya koymaktadır. Yine Efendimiz'in "Din nasihattir."(8) hadisi, O'nun, hayatı boyunca dini daha çok takrir metoduyla öğrettiğini göstermektedir.

        Rasûlullah Efendimiz konuştuğu zaman, kelimeleri saymak isteyen kişinin, ağzından çıkan kelimeleri sayabilecek kadar açık, net ve aralıklı konuşur, dinleyen herkes anlardı.(9) Bazen de hitap ettiği zaman gözleri kızarır, sesini yükseltir, ciddileşir ve adeta bir orduyu korkuturcasına konuşurdu.(10)

        Efendimiz (s.a.v.) Takrir (anlatım) metodunu kullanırken, yeri geldikçe işaretlerle anlatımı da kullanmıştır.(11) Yine hikaye ile anlatım ve temsil (örneklendirme) ile anlatımı da sıkça kullanmıştır. Anlatırken sesini insanların işitebilmesi için bazen Mekke'de olduğu gibi Safa Tepesi gibi yüksek yerlere çıkmış, bazen de Medine'de mescitte olduğu gibi biraz yüksekçe bir minber yaptırıp, oradan insanlara hitap etmiştir.

        b- Soru-Cevap Metodu: Soru-cevap metodu uygun bir şekilde kullanıldığı zaman, kişilerin zihin yeteneklerini geliştirir. Bu metot, bilgi, kavrama, uygulama, analiz, sentez, değerlendirme düzeylerindeki her tür öğrenmeler için rahatlıkla günümüz eğitim metotları içinde de kullanılmaktadır. Rasûlullah Efendimiz de açıklayacağı konuya dikkatleri çekmek, dinleyicileri asıl konuya hazırlamak, öğreteceği mevzu üzerinde merak uyandırmak, böylece dinleyenlerin, dinlediklerini daha iyi kavramaları ve bellemeleri için bu metoda sık sık başvurmuştur.

        c- Tedric Metodu: İnsan tedrici (aşamalı) şekilde öğrenmeye muhtaç bir varlıktır. Önce basit olanları, arkasından karmaşık ya da zor olan konuları öğrenir. Kur'ân-ı Kerim'in bir anda değil de 23 yıla yayılarak indirilmesi, önce inen surelerde îmanla ilgili hususların daha çok yer alması, ibadet ve hükümlerle ilgili hususların sonra inen surelere bırakılması, Yüce Allah'ın da dini, insanlara aşamalı olarak, kolaydan zora doğru öğrettiğini gösterir. Rasûlullah Efendimiz de bu metodu uygulamaya özen göstermiş, dini öğretmekle görevlendirdiği insanlardan da buna dikkat etmelerini istemiştir.(12)

        d- Yaşayarak Öğrenme (Aktif) Metodu: Gerçek öğrenme, ancak tecrübe sayesinde mümkün olmaktadır. Tecrübe ile bilgiler yaşanılarak öğrenilir ve unutulmamak üzere belleğimize kazınır. İslâm dininin her ferdi ayrı ayrı dini yükümlülüklerle sorumlu tutması, her ferdin dini açıdan faal (aktif) olmasını zorunlu kılar. Özellikle namaz ve hac gibi ibadetlerin yapılışını Peygamberimiz, bizzat yaparak ve sahabelerine yaptırarak öğretmiştir.

        e- Gözlem Metodu: Gözlem, iç gözlem ve dış gözlem olarak ikiye ayrılır. İç gözlem kişinin kendi iç dünyasını, duygularını, istek ve arzularını muhasebe etmesi, iç âlemini tanımaya çalışmasıdır. Peygamber Efendimizin (s.a.v.) kendisine peygamberlik gelmeden önce Hira Mağarası'nda sık sık yalnız kalması bu metodu kendisinin uyguladığına, İbn Ebi Müleyke'nin Peygamberimizin ashabından otuz tanesini tanıdığını, hepsinin de nefislerindeki nifaktan korktuklarını bildirmesi de(13) sahabenin bu metodu uyguladığına en güzel örneklerdir.

        Dış gözlem de, ferdin dış çevrede duyular yolluyla olgulardan elde ettiği bilgiler vasıtasıyla çeşitli dersler çıkarmasıdır. Rasûlullah (s.a.v.) de dış âlemdeki her gözlemden insanları Allah'a yaklaştıran bir unsur yakalamaya çalışır ve onunla sahabesini eğitmek isterdi.(14)

        Rasûlullah Efendimizin bu metotları da uygulayarak, son derece olumsuz şartlar altında yürüttüğü eğitim-öğretim faaliyetleri sonucu 23 yılda yetiştirdiği nesil, tarihte eşine bir daha rastlanamayacak derecede yüksek bir karakter ve sağlam bir yapıya sahip asr-ı saadet nesli olmuştur ki, bu nesilden her biri kendisine uyanları doğru yola ulaştıracak seviyeye ulaşmışlardır. Ümmî olan Peygamber Efendimizin bu metotları yerli yerinde, mükemmel şekilde uygulaması ve kimsenin bir daha olamayacağı kadar, bir toplumu eğitmekte başarılı olması, O'nun peygamberliğinin delillerinden de birisidir.(15)

Kaynakça:
1. Erul, Bünyamin, Sahabenin Sünnet Anlayışı, TDV Yay., Ankara-1999, s. 97.
2. el-Ahzâb, 33/45,46.
3. el-Maide, 5/67.
4. en-Nahl, 16/44.
5. İbn Mâce, Mukaddime.
6. İbn Mâce, Tahare 16, No:313, I. 114.
7. Müslim, Mesacid, 33.
8. Buhârî, Îman, 42; Müslim, Îman, 23.
9. Buhârî, Îlim, 30; Müslim, Zikir, 19; Ebû Dâvûd, Edeb, 6, 21.
10. Müslim, Cuma, 13.
11. Buhârî, Rikak, 4; Tirmizi, Kıyam, 22.
12. Buhârî, Zekat, 1.
13. Buhârî, Îman, 36.
14. Buhârî, Bed'ul-Halk 4, Tefsir 36.
15. Bu yazının hazırlanmasında Şakir Gözütaok'a ait "Hz. Peygamber'in Mekke ve Medine Dönemindeki Hadislerinde Uyguladığı Eğitim Metotları" (Konya-1995) adlı yayınlanmamış doktora tezinden de yararlanılmıştır.

Rehber Dergisi Nisan 2005
  Son Eklenenler  
Kuran'ı Kerim(ynldi)
En Sevgiliye (tümü)
Winamp Temaları
Sahih-i Buhari
Kütüb-i Sitte(ynl.)
Riyazus Salihin(ynl.)
Tecvid (yenilendi)
Download (yeni)
Resim Galerisi
Gül-Çiçek-Ebruli
İslami Resimler
Manzara Resimleri
İlginç Resimler
Farukinet.com
Farukinet.com
Abdullah Faruki (ks)
Tefsirler
Hadis Ezberleyelim
Kaza Namazı Takip
Cep Telefonu Özel
Rehberdergisi.com
Rehberdergisi.com
Son Sayı
Tüm Sayılar
Ektralar
İlkyardım Bilgisi
Yemek Tarifleri
Forum Son Konular Yazan Mesaj Son Yazan Son Tarih
HERGÜNE BİR DUA resule hasret 25 atakan54 22.02.2013 10:00:07
CUMA NAMAZI. edep ya hu 2 tevhit06 21.02.2012 15:16:31
KİM MEZARDA BİR GECE GEÇİRMEK İSTER zeynep_15 17 mavera27 02.01.2012 14:56:02
Onay Yöntemi Zafer 14 atakan54 22.11.2011 01:35:44
Fikirleriniz... Zafer 30 M.IRMAK 05.06.2011 23:01:42
ANNEM EMİN 7 M.IRMAK 01.06.2011 15:22:50
Dil Vardır.....! siyahzambak 4 dogan002 05.01.2011 11:06:17
BU GECENİN HÜRMETİNE ..! OMER71 10 ahmet01 06.04.2010 17:06:55
sen ve son... mihrim 2 siper2004 25.12.2009 23:54:35
20 saniyede şeytan oyunu edep-haya 23 zehraesma 29.09.2009 19:39:10
HADİS'İ ŞERİF resule hasret 4 zehraesma 29.09.2009 19:27:02
İŞTE BİZİDE GÖREN ALLAH VAR !!! efsane yıllar 5 alacali25 07.06.2009 16:57:55
BU SAYFAYI HADİSLERLE DOLDURALIM kaşif 46 burhanefe71 11.05.2009 20:30:36
ALLAH'A TANRI DENİR Mİ? Ve YARATMAK KELİMESİ mavera02 13 efna 11.05.2009 14:48:54
Bir Kalpte İki Yar Olmaz ahmet21 9 zaza ayaz 12.02.2009 13:21:50
Ziyaretçi:  Sitede şu anda 0 üye ve 77 misafir olmak üzere toplam 77 kişi bulunuyor.

İstatistikler:  Bugün Tekil:2579  Çoğul:3121  Toplam:84416096  Bugün Üye:0  Dün:0  Toplam:32232  Dün Tekil:45871  Çoğul:53052

Kim Nerede:  Misafir1, Misafir2, Misafir3, Misafir4, Misafir5, Misafir6, Misafir7, Misafir8, Misafir9, Misafir10, Misafir11, Misafir12, Misafir13, Misafir14, Misafir15, Misafir16, Misafir17, Misafir18, Misafir19, Misafir20, Misafir21, Misafir22, Misafir23, Misafir24, Misafir25, Misafir26, Misafir27, Misafir28, Misafir29, Misafir30, Misafir31, Misafir32, Misafir33, Misafir34, Misafir35, Misafir36, Misafir37, Misafir38, Misafir39, Misafir40, Misafir41, Misafir42, Misafir43, Misafir44, Misafir45, Misafir46, Misafir47, Misafir48, Misafir49, Misafir50, Misafir51, Misafir52, Misafir53, Misafir54, Misafir55, Misafir56, Misafir57, Misafir58, Misafir59, Misafir60, Misafir61, Misafir62, Misafir63, Misafir64, Misafir65, Misafir66, Misafir67, Misafir68, Misafir69, Misafir70, Misafir71, Misafir72, Misafir73, Misafir74, Misafir75, Misafir76, Misafir77,
Reklamlar:

Faruki.net