Forum    Paylaşım  
     Yazan: edep-haya   Son Yazan: edep-haya (26.06.2007 13:53:05)     Cevap: 2    Okunma: 5139
      Konu Adı: ?.Mezhep nderlerimiz?BYK FAKH İMM-I A?ZAM

Yazan

Mesaj

 


edep-haya
(normal)


Mesaj Sayısı: 68

   Mesaj Tarihi: 25.06.2007 14:38:08   
 
 

?.Mezhep nderlerimiz?BYK FAKH İMM-I A?ZAM


Eb Hanfe hazretleri, Hanef mezhebinin imamı olup, aynı zamanda da İslm hukuk dşncesinin ve itihat anlayışının gelişmesinde ok nemli yeri olan bir isimdir. Asıl adı Numan b. Sabit'tir. Hicretin 80. yılında (699) Kufe'de doğmuş, 150 yılında (767) şaban ayında vefat etmiştir. (Eb Hanfe, Muhammed Eb'z-Zehra, Terc. Osman KESKİOĞLU, s.21)

Eb Hanfe ve İmm-ı A?zam onun lakaplarıdır. Ona Eb Hanfe denmesinin değişik aıklamaları yapılmıştır. Eb Hanfe hazretlerinin yaşadığı blgede "hanfe" adını verdikleri bir tr divit ya da yazı hokkası vardı. Eb Hanfe hazretleri de devamlı onu yanında bulundurması sebebiyle kendisine bu isim verilmiş olabilir. Yine "hanf" kelimesinin szlk anlamından anlaşılacağı gibi doğruluktan, istikametten ayrılmadığı iin de Eb Hanfe denmiş olabilir. Nitekim Eb Hanfe hazretleri hayatı boyunca doğruluktan ayrılmamış, hak olan davanın mcadelesini vermiştir.
İmm-ı A?zam, yani byk imam diye anılması ise; İslm hukukuna yaptığı katkılardan dolayı ve onun limler arasındaki kıymetini, derecesini gstermek iindir. (İslm Ansiklopedisi, Eb Hanfe maddesi)

Eb Hanfe hazretleri ticaretle uğraşan bir ailenin ocuğudur. Kendisi de ilim ğrenmeye başlamadan nce kumaş tccarlığı yapmış, daha sonra ise bu işe ortakları aracılığıyla devam etmiştir. (M. Eb'z-Zehra, a.g.e., s.30)

Eb Hanfe'nin doğduğu Kufe şehri ve evresi ilim adamlarının yaygın olduğu bir ilim merkezi olmakla birlikte, birok din, millet ve medeniyetin ortaklaşa yaşadığı bir ortamdır. Bu blgede Mslmanlar, Hristiyanlar, Sryaniler, Ashb-ı Kirm'dan aldıkları doğru inanları insanlara anlatan Tabin limlerinin yanı sıra Şia, Mutezile, Hariciler gibi birok farklı grup i ie yaşıyordu. Ayrıca bu blgede pek ok siyas olaylar da meydana geliyordu. Eb Hanfe'nin byle bir ortamda yetişmesi, onun hayatını ok etkilemiştir. nk doğru ile yanlışın ayırımına varabilmiş, doğruları savunabilme gc onda bu sayede daha da artmıştır.

Eb Hanfe hazretleri ticaretle uğraştığı iin ilim meclislerine az uğrayabiliyordu. Zamanının nl limleri ondaki parlak zekyı grerek ilme ağırlık vermesini tavsiye etmişlerdi. İşte İmm-ı A?zam bu tarihten sonra kendini daha ok ilme vermiştir. Zaten kk yaşta Kur'n'ı ezberlemiş olan İmm-ı A?zam, sarf, nahiv, şiir, edebiyat, cedel ve kelm ilimlerini ğrendi. Zamanındaki bidat ve sapık fırkalarla srekli tartışmalar yaptı ve doğruları savunabilmek iin pek ok seyahatler yaptı. Eb Hanfe daha sonra fıkha yneldi. Irak'ın en nl fakhi ve Irak fıkhının stadı Hammd bin Eb Sleyman'ın ilim halkasına katıldı. 18 yıl sreyle onun derslerine devam etti. Hocasının en başarılı ğrencileri arasında yer aldı. Hocasının 120 yılında vefatının ardından 40 yaşında onun yerine geerek ders vermeye başladı. Zeki, konulara hkim, zl ve gzel anlatımı sayesinde ders halkası genişledi. ğrencilerinin sayısı 4000'i aştı. Onun bu ders halkaları fıkh problemlerin tartışıldığı, zmlere kavuşturulduğu bir fıkıh akademisine dnşt. Nitekim ğrencilerinden 40 kadarı itihat yapabilecek bir seviyeye ulaşmışlardı. Bu da onun başarısının aık bir rneğidir.

Eb Hanfe hazretleri, sadece hocası Hammd'ın dersleriyle yetinmemiş, zamanındaki diğer fukaha ve muhaddislerden de ders almıştır. Bunun iin pek ok seyahatler yapmıştır. Ayrıca Ehl-i Beyt'ten Cfer-i Sdık, Zeyd b. Ali, Muhammed Bkır gibi imamlarla da grşmş, bilgi alışverişinde bulunmuştur. Hatta kendisi "Hz. mer'in, Hz. Ali'nin, Hz. Abdullah b. Mesd'un ve İbn-i Abbas'ın fıkhını onların arkadaşlarından aldım" diyerek bu ilmi en yakın kaynaklardan aldığını belirtmiştir.

ONDAKİ EHL-İ BEYT SEVGİSİ

Emev ve Abbasler dneminde yaşayan Eb Hanfe (k.s)'nin Hz. Ali ve evlatlarına ok farklı bir bağlılığı vardı ve o, Ehl-i Beyt'e derin bir sevgi besliyordu. Bu nedenledir ki o dnemlerde Ehl-i Beyt'e yapılan btn zulmlere, onların gaddarca ldrlmelerine karşı ıkmış, sessiz kalmamıştır. Ehl-i Beyt'i gerek Abbasler gerekse Emevler dneminde madd ve manev olarak desteklemiştir. Onların iktidara karşı ayaklanmalarına destekleyici fetvalar vermiş, iktidarın onlara karşı yaptıkları eziyetleri korkmadan aık aık anlatmıştır. Zira kızdıkları zaman limlerin lisanları, keskin kılıların yapamadıklarını yapar, hatta onlardan daha keskin olur ve vuruşları kılılardan daha şiddetli olur. Nitekim byle de olmuştur. Emev ve Abbas halifeleri İmm-ı A?zam hazretlerini ve diğer limleri yatıştırmak maksadıyla onlara st kademelerde grevler vermiş, hediyeler sunmuşlardır. Diğer limler bunları kabul etse de Eb Hanfe hazretleri hi birini kabul etmemiştir. Hatta o, Emev halifesi iin; "Caminin kapılarını saymamı istese yine yapmam" diyerek bu tr bir iktidara hi bir şekilde yardımcı olmayacağını aıka ifade etmiştir. Bu cesaretinin, bağlılığının sonucunda gerek Emevler ve gerekse Abbasler dneminde hapse atılmış, dvlmştr. Hatta Abbasler dneminde kendisine gnde 10 veya 110 kırba vurulduğu haber verilmiştir. Abbas halifesinin halkın nazarında ok kt bir izlenim kazandığını anlaması ile aracılar vasıtasıyla İmm-ı A?zam hazretleri hapisten ıkarıldı; ancak ona yapılan zulmler dışarıda da devam etti. Nitekim ders vermesi, fetva vermesi, bir başkasıyla konuşması yasaklanmıştı. İşte byle byk mcadeleler veren Eb Hanfe 150 yılının şaban ayında Bağdat'ta vefat etmiştir. (İslm Ansiklopedisi, Eb Hanfe mad., s.30-90)

FIKIH İLMİNDEKİ YERİ

Eb Hanfe hazretlerinin fıkh gelişimini anlayabilmek iin onun hayatını, kazancını nasıl sağladığını, karşılaştığı olayları, bulunduğu ortamı ok iyi bilmemiz gerekir. Nitekim hayatından da ğrendiğimiz zere o ticaretle meşguld ve bu nedenle daima hayatın ve fıkh meselelerin iindeydi. Karşılaştığı birok olayda ve ticar işlerle ilgili birok hususta kendisine pek ok sorular sorulmuştur. Bu nedenle sayısız itihatlar yapmış ve Mslmanlara yardımcı olmuştur.

İmm-ı A?zam Hazretlerinin fıkıh metodu

O, bir meselenin hkmn ilk nce Kur'n'da aramış, eğer bulamadıysa Snnet'te aramıştır. Hi bir şekilde yet ve hadislerin ruhuna aykırı bir hkm koymamıştır. 4000 hadis rivayet ettiği nakledilen Eb Hanfe, verdiği hkm şayet hadise aykırı ise derhal hkmn bırakmıştır. O ğrencileriyle de grşp onların bildiği hadisleri, Sahb szlerini dinlemiş, ondan sonra hkm vermiştir. yeti, hadisi ve Sahb grşlerini delil almıştır. "Ashb-ı Kirm Raslullah (s.a.v)'i grdler" diyerek onların grşlerinin, itihatlarının karşısında durmamıştır ve ancak bunlar bulunmadığında itihat etmiştir.

İmm-ı A?zam hazretlerinin fıkhının en belirgin zelliği, kıyası oka kullanmasıdır. Bunun nedeni ise yaşadığı blge insanlarının soru ve sorunlarıdır. Hayatından da anlaşılacağı zere byle karışık bir ortamda, cevabı verilmesi gereken sorularla Mslmanlara yol gstermesi gerekti. Onun İslm fıkhına kazandırdığı en byk gzellik, kıyası belli bir sistem ve kurala bağlamış olması, kıyası sıka kullanabilmesidir, denebilir. (B.k.z., M. Eb'z-Zehra, a.g.e., s. 490)

Ayrıca onun en byk zelliklerinden biri de kıyası henz olmamış olaylara uygulayabilmesidir. O, meydana gelen olaylara zmler rettiği gibi ihtimal halinde olan ve olacak olan olaylara da zmler retmiştir. Bylece nceden olayların, sorunların zmlerini gstererek Mslmanlara yardımcı olmuştur. Zaten onun kıyasının en orijinal tarafları burasıdır. Ayrıca Eb Hanfe hazretleri "istihsn" delilini de ok kullanırdı. Bazen kıyas, bazense istihsnı kullanmasının asıl nedeni ise, dinde glğn olmadığına inanması, halkın yararını, faydasını ncelemiş olmasındandır. Zaten istihsn, bir nevi kapalı kıyas, yani ilk bakışta grlmeyen ama doğru olan bir kıyastır ya da mtehidin bir delile dayanarak farklı bir hkm vermesidir. Gerek kıyas, gerek istihsn, gerekse rf dinimizde hak olan delillerdir.

Eb Hanfe (k.s) bylece sadece olmuş olan meselelerin cevabını vermiyor, hkmlerin alanını genişletiyor, olması ihtimal olan olaylara bile cevap verebiliyordu.

O, yet ve hadislere, Sahbeye bağlı kalarak insanların ihtiyalarına cevap verebilmek iin alışmıştır. Bu konuda katı bir grş benimsemeyip eski ile o gnk ortamı zmsemiş ve dinin, btn millet, ırk ve insanlar iin uygulanabilirlik zelliğini gstermiştir. Bu nedenledir ki Hanef mezhebi Araplar dışındaki farklı milletlerden mslmanlar arasında daha yaygın bir mezhep olmuştur.

O, naklin ve aklın birlikteliğini, yorumunu, birbirine yakınlığını, dengesini yakalayabilmiştir. O bir konudaki az bir yet ve hadisten pek ok hkm ıkarabilmiştir. Eb Hanfe hazretleri kendi zamanına kadarki İslm limlerinin sylemiş oldukları nassların yorumları olan kuralları, gerektiğinde dinin zne sadık kalarak değiştirmiş, insanların ihtiyalarına cevap vermiştir. Ayrıca o Mekke, Medine, Ehl-i Beyt fıkhından da faydalanmış, mmetin birok limiyle grşp onlarla fikir alışverişinde bulunmuş, mmetin fıkh sahadaki grşlerini kendi bildikleriyle zmseyip daha doğru ve geniş bir grş ortaya koyabilmiştir. Şurası da unutulmamalıdır ki, Eb Hanfe (k.s)'nin fıkhı, asla bir din kuralı, ana ilkeleri bozup değiştirici nitelikte değildir.

İmm-ı Şafi'nin şu sz btn bunların bir ifadesi olarak yeterlidir herhalde: "İnsanlar fıkıhta, Eb Hanfe'nin iyalidir"
Eb Hanfe'nin İslm akaidine kazandırdığı gzellikler de ok fazladır. O, Ehl-i Snnet inancının şekillenmesinde de ok nemli bir paya sahiptir.
Eb Hanfe hazretleri, kanaatkar, cmert, gvenilir, bid ve zhid bir insandı. Kazancına haram ve şpheli gelir karıştırmamaya zen gsterirdi. Yıldan yıla kazancını hesap eder, onunla etrafındaki ilim adamlarının ve ğrencilerin ihtiyalarını karşılar ve "Bunu ihtiyacınız olan yere sarf edin ve sadece Allah'a hamd edin. nk verdiğim mal gerekte benim değildir, sizin nasibiniz olarak Allah fazl ve kereminden onu benimle size gndermiştir" derdi. Bir defasında ortağı defolu bir kumaşı yanlışlıkla normal fiyata satmıştı. Bunun zerine İmm-ı A?zam hazretleri o parti maldan elde edilen btn parayı dağıtmıştı.

Onun tek bir emeli vardı; hakikati doğru anlamak. Nefsini her trl sfl arzulardan kurtarmıştı. Son derece ihls ve samimiyet sahibiydi. Bir defasında "snnete muhalefet mi ediyorsun?" dediklerinde; "Allah, Rasl'ne muhalefet edene lanet etsin! Zira Allah (c.c) bize onunla ikramda bulundu ve bizi onun aracılığıyla kurtardı..." (İbn-i Abdilberr, el-İntiga, s.259) cevabını vermiştir. Eb Hanfe (k.s) biliyordu ki, fıkıh din idi, dini anlamaktı. İşte bunun iin btn hayatını ona adamıştı. Ayrıca o, bildiklerini her ortamda anlatabilecek bir cesarete, gl bir imana sahipti. Ehl-i Beyt'e yapılan btn zulmlere karşı durmuş, hi bir şekilde zalimlerin yanında olmamıştır.

ESERLERİ

İmm-ı A?zam'ın bizzat kendisi tarafından kaleme alınmış bir eseri yoktur. Zaten o devirde, hocaların szlerini talebeleri kaleme alırlardı. Bu bakımdan İmm-ı A?zam'a isnat edilen eserler şunlardır:

El-Fıkhu'l-Ekber: İmm-ı A?zam'a ait olduğunda grş birliği olan bir eserdir.

El-Msned: İmm-ı A?zam hazretlerinin rivayet ettiği hadislerle, fetvalarında delil olarak kullandığı hadisleri ieren bir eserdir.

El-Fıkhu'l-Ebsat: Akaitle ilgili grşlerini ierir.

El-lim ve'l-Muteallim: Soru-cevap şeklinde olup Ehl-i Snnet'in grşlerini belirtir.

Er-Risale, el-Vasiyye: Akaitle ilgilidir.

El-Kasdetu'n-Numaniyye: Hz. Peygamber Efendimiz iin yazdığı naattır.
İmm-ı A?zam'ın talebeleri ondan ğrendiklerini uygulayarak hkm vermeye onun vefatından sonra da devam etmişlerdir. Bylece onun fıkhı devam etmiştir. En meşhur ğrencileri İmam Yusuf ve İmam Muhammed'dir. (ağımızdaki İtikad İslm Mezhepleri, Prof. Dr. Ethem Ruh Fığlalı, s. 59-61)

Mevla'm bu byk limin ilminden ve faziletlerinden bizleri nasiplendirsin, şefaatine nail eylesin!

 

Cevap(1)
Hirnur__34
(normal)


Mesaj Sayısı: 23

   Mesaj Tarihi: 25.06.2007 18:24:45  
 
     RABBİM sizden binlerce kez RAZI olsun elinize kolunuza sağlık MEVLAM şefahatlerini mlemize nasip eder İNŞAALLAH NE MUTLU RABBİNİ VE RABBİNİN YOLUNDAN  GİDENLERİ YREKTEN SEVENLERE.....!
 

Cevap(2)
edep-haya
(normal)


Mesaj Sayısı: 68

   Mesaj Tarihi: 26.06.2007 13:53:05  
 
 

ALLAH CC SENDEN RAZI OLSUN KARDEŞİM SENİN VESİLENLE BENDE İMAMI AZAM HZ TANIMAYA BAŞLADIM TŞK EDERİM VESİLE EDENE SELAM VE DUA İLE İNŞL

 

Google
 
Ziyareti:  Sitede şu anda 0 ye ve 75 misafir olmak zere toplam 75 kişi bulunuyor.

İstatistikler:  Bugn Tekil:2557  oğul:3094  Toplam:84416069  Bugn ye:0  Dn:0  Toplam:32232  Dn Tekil:45871  oğul:53052

Kim Nerede:  Misafir1, Misafir2, Misafir3, Misafir4, Misafir5, Misafir6, Misafir7, Misafir8, Misafir9, Misafir10, Misafir11, Misafir12, Misafir13, Misafir14, Misafir15, Misafir16, Misafir17, Misafir18, Misafir19, Misafir20, Misafir21, Misafir22, Misafir23, Misafir24, Misafir25, Misafir26, Misafir27, Misafir28, Misafir29, Misafir30, Misafir31, Misafir32, Misafir33, Misafir34, Misafir35, Misafir36, Misafir37, Misafir38, Misafir39, Misafir40, Misafir41, Misafir42, Misafir43, Misafir44, Misafir45, Misafir46, Misafir47, Misafir48, Misafir49, Misafir50, Misafir51, Misafir52, Misafir53, Misafir54, Misafir55, Misafir56, Misafir57, Misafir58, Misafir59, Misafir60, Misafir61, Misafir62, Misafir63, Misafir64, Misafir65, Misafir66, Misafir67, Misafir68, Misafir69, Misafir70, Misafir71, Misafir72, Misafir73, Misafir74, Misafir75,