Forum    İlmihal Bilgileri  
     Yazan: siyahzambak   Son Yazan: siyahzambak (13.11.2006 12:43:59)     Cevap: 0    Okunma: 7034
      Konu Adı: byk gnahlar

Yazan

Mesaj

 


siyahzambak
(kıdemli)


Mesaj Sayısı: 111

   Mesaj Tarihi: 13.11.2006 12:43:59   
 
 

kebair blm
umumi aıklama:

kebair, lgat olarak kebirenin cem'idir. kebire byk manasına gelir. din bir ıstılah olarak, byk gnahları ifade eder. allah'ın emirlerine isyanın her eşidi gnah ise de, değer olarak hepsi bir değildir. bir kısmına sağire (cem'i seğir), bir kısmına da kebire denmiştir. sağire kk gnah demektir. byk ve kk gnahlar arasında ok kesin bir sınır izmek zordur. zira kk gnahlarda ısrar etmek de kebire sayılmıştır.
gnahların byk ve kk diye taksimi ayet ve hadiste rastlanan bir keyfiyettir. mesela bir ayette (mealen): "eğer yasaklandığınız byk gnahlardan kaınırsanız sizin br kabahatlarınızı rter ve sizi şerefli bir mevkie sokarız" (nisa 31) buyrulmuştur. diğer bir ayette gzel davrananlar, "kk gnahlar hari olmak zere, gnahın byklerinden ve fuhuşlardan kaınanlar" (necm 32) olarak tarif edilirler. grleceği zere hadislerde de byk gnahlar birok kereler ele alınmıştır.
byk gnahların sayısı hususunda ashab ihtilaf etmiştir. ibnu mes'ud drt, ibnu mer yedi, abdullah ibnu amr dokuz olduğunu sylemiştir (radıyallahu anhm ecmain). ibnu abbas, ibnu mer'in: "byk gnahlar yedidir" dediğini işitince itiraz eder ve: "yediden daha fazladır, yetmişe yakındır" der.
bazı alimler cehennemle korkutulan her gnahın byk gnah olduğunu sylemiştir. bazıları: "dnyada had cezasını gerektiren gnahlar byk gnahtır" demiştir. bazıları "kadir gecesi ramazan geceleri iinde gizlendiği gibi, byk gnah da gnahlar arasında gizlenmiştir" demiştir. ebu talib el-mekk'nin tahkikine gre resulullah (aleyhissaltu vesselm)'ın hadislerinde zikredilenlerin sayısı 17'dir.
gazl'nin verdiği bilgiye gre, selef ulemasının aıklamalarından, ebu talib el-mekk şyle bir tabloya ulaşır:
* byk gnahların drd kalptedir. bunlar şirk, gnahta ısrar, allah'ın rahmetinden mid kesmek ve azabından emin olmaktır.

* drd dildedir: yalan şahidliği, namuslu kadına iftira, hakkı iptal eden yere yemin ve sihirdir.
* midededir: sarhoş edici ikiler almak, yetim malı ve faiz yemektir.
* ikisi eldedir: hırsızlık ve adam ldrmek.
* ikisi edeb yerindedir: zina ve livatadır.
* biri ayaklardadır: savaş sırasında kamak.
* biri de btn vcuda dağılmıştır: anne ve babaya isyan.
gazl bu taksimi ve sayıyı yetersiz bulur. mesela insanların gzn ıkarmayı, el kesmeyi, dayak atıp işkence yapmayı da byk gnah sayar ve zikredilmediğine dikkat eker. hadiste gelen "bir svmeye iki svme ile mukabelenin, mslman kardeşinin ırz ve şerefine dil uzatmanın da byk gnah" olduğunu belirten hadisi kaydeder.
sz fazla uzatmadan şemseddin ez-zeheb'nin bu mevzuda kaleme aldığı kitabu'l-kebair'de tam yetmiş gnahı bu sınıftan zikrettiğini belirtmek isteriz. zeheb, bunları delillere dayandırarak kaydetmektedir. onun kitabında yeralan son beş kebireyi kaydediyoruz:
* cum'ayı ve cemaati zrsz olarak terketmede ısrar.
* vasiyette (birini kayırarak diğer varise) zarar vermek.
* hile ve aldatmada bulunmak.
* mslmanlar aleyhine casusluk yapmak, gizli olan hallerini ifşa etmek.
* ashab radıyallahu anhm'den herhangi birine sebbetmek (dil uzatmak).

ـ5229 ـ1ـ عن أبي بكر رَضِيَ اللّهُ عَنْه قال: ]قَالَ رَسُولُ اللّهِ #: أَ أُنَبِّئُكُمْ بِأكْبَرِ الْكَبَائِرِ؟ ثَثاً. قُلْنَا: بَلى. قَالَ: ا?شْرَاكُ باللّهِ، وَعُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ، وَقَتْلُ النَّفْسِ، وَكَانَ مُتَّكِئاً فَجَلَسَ فقَالَ: أَ وَقَوْلُ الزُّورِ، وَشَهَادَةُ الزُّورِ. فَمَا زَالَ يُكَرِّرُهَا حَتّى قُلْنَا لَيْتَهُ سَكَتَ[. أخرجه الشيخان والترمذي .1. (5229)- ebu bekre (radıyallahu anh) anlatıyor: "resulullah (aleyhissaltu vesselm): "size byk gnahların en byğn haber vereyim mi?" buyurmuş ve bunu kere tekrar etmişlerdi. "evet!" deyince:

"allah'a şirk koşmak, anne ve baba haklarına riayetsizlik, cana kıymak!" buyurdular. bu sırada dayanmış durumda idi, yere oturup:
"haberiniz olsun! yalan sz, yalan şahidlik!" dedi ve bunu o kadar tekrar etti ki, "keşke kesse artık!" temennisinde bulunduk." [buhr, şehadat 10, edeb 6, istizan 35, istitabe 1; mslim, iman 143, (87); tirmiz, şehadat 3, (2302).]
aıklama:
1- resulullah (aleyhissaltu vesselm)'ın burada byk gnahlardan olarak zikrettiği yalan sz ve annebaba hakkına riayetsizliği yasaklayan ayetler kur'an'da yer almıştır. (mealen):
"allah ile birlikte başka bir ilah edinme ki, kınanmış ve terkedilmiş bir halde kalmayasın. rabbin şunu da emretti: "ondan başkasına ibadet etmeyin. anne ve babaya da iyilikte bulunun..." (isra 22-23).
* "..putlara tapmak gibi bir pislikten ve yalan szden de kaının" (hacc 30).
2- hadiste resulullah'ın, dayanırken oturmak suretiyle vaziyet değiştirmesi, son cmlesini oka tekrarı, muhataplarını uyarmak, onların dikkatlerini kendi zerine iyice toplamaya, szlerindeki messiriyet ve ğreticilik vasfını artırmaya racidir.
ashabın "keşke sussa temennisi"nin resulullah'a karşı duydukları şefkatten ve aleyhissaltu vesselm'ı rahatsız eden şeylerden hoşlanmamaktan ileri geldiği belirtilmiştir.
3- hadis, gnahı byk (kebir) ve en byk (ekber) diye taksim etmektedir. bu taksimle resulullah'ın gnah hususunda kk ayırımı da yaptığı anlaşılır. alimler arasında kk
gnahın sbutu mnakaşalıdır. "allah'ın emir ve yasağına muhalefetin kğ olmaz" denmiştir. muhalefet, allah'ın byklğ karşısında kebiredir. sağirenin varlığını syleyenler buna, daha byğe nisbetle sağire derler. şu da var ki, bir kısım hadisler, ibadetlerin bir kısım gnahlara kefaret olacağını bildirmiştir. yleyse, ibadetlerin kefaret olduğu gnahlar kk (sağire) kefaret olmadığı gnahlar byk (kebire)dirler. bu, hadislerle sabit olduğu iin, ulema umumiyetle, gnahların byk ve kk diye taksimini inkar etmeyi uygun bulmamıştır. şurası da muhakkak ki, "byk" "kk" tavsifi izafidir. her gnah kendinden byğe nisbeten kk, kendinden kğe nisbeten de byktr. szgelimi bir kimsenin kolunu kesmek, dvmeye nisbetle byk
ise de, ldrmeye nisbetle kktr. keza yabancı bir kadını pmek, bakmaya nisbetle byk ise de, zinaya nisbetle kktr.
ayet ve hadiste cehennemle korkutulan gnahların kebire olduğu kabul edilmiştir.

ـ5230 ـ2ـ وعن عُبيد بن عمَيْر عن أبيه رَضِيَ اللّهُ عَنْه: ]أنَّ رَسُولَ اللّهِ # قَالَ وَقَدْ سَألَهُ رَجُلٌ عَنِ الْكَبَائِر ِ فَقَالَ: هُنَّ تِسْعٌ: الشِّرْكُ، وَالسِّحْرُ، وَقَتْلُ النَّفْسِ، وَأكْلُ الرِّبَا، وَأكْلُ مَالِ الْيَتِيمِ، وَالتَّوَلِّي يَوْمَ الزَّحْفِ، وَقَذْفُ الْمُحْصَنَاتِ، وَعُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ، وَاسْتِحَْلُ الْبَيْتِ الْحَرَامِ قِبْلَتِكُمْ أحْيَاءً وَأمْوَاتاً[. أخرجه أبو داود والنسائي.الفِرارُ من الزَّحْفِ هو الفرار من مصاف الجهاد ومقاتلة الكفار.المحصنات جمع محصنة وهن العفائف ذوات ا?زواج.وقذفهنّ رميهن بالزنا .2. (5230)- ubeyd ibnu umeyr babası (radıyallahu anh)'tan anlatıyor: "resulullah (aleyhissaltu vesselm)'a bir adam kebairden sormuştu, şyle cevap verdiler:
"onlar dokuzdur!" buyurdular ve saydılar: "şirk, sihir, insan ldrmek, faiz yemek, yetim malı yemek, savaştan kamak, namuslu kadınlara iftirada bulunmak, anne ve babaya haksızlık, kıbleniz olan beytu'l-haram (da masiyet işlemey)i sağlığınız ve lmnzde helal addetmek." [ebu davud, vesaya 10, (2875); nes, tahrim 3, (7, 89).]

ـ5231 ـ3ـ وعن ابن مسعودٍ رَضِيَ اللّهُ عَنْه قال: ]قُلْتُ يَا نَبِيَّ اللّهِ! أيُّ الذَّنْبِ أعْظَمُ عِنْدَ اللّهِ؟ قالَ: أنْ تَجْعَلَ للّه نِدّاً وَهُوَ خَلَقَكَ. قُلْتُ: ثُمَّ أيُّ؟ قَالَ: أنْ تَقْتُلَ وَلَدَكَ مَخَافَةَ أنْ يَطْعَمَ مَعَكَ. قُلْتُ: ثُمَّ أيُّ قَال: أنْ تُزَانِيَ حَلِيلَةَ جَارِكَ[. أخرجه الخمسة إ أبا داود.3. (5231)- ibnu mes'ud (radıyallahu anh) anlatıyor: "dedim ki: "ey allah'ın resul! allah nezdinde en byk gnah hangisidir?"
"seni yaratmış olan allah'a eş koşmandır!" buyurdular.
"sonra hangisidir?" dedim.
"seninle birlikte yiyecek diye, evladını ldrmendir!" buyurdular. ben yine:
"sonra hangisidir?" dedim.
"komşunun helalliği ile zina etmendir!" buyurdular." [buhar, tefsir, bakara 3, furkan 3, edeb 20, muharibin 20, diyat 1, tevhid 40, 46, mslim, iman 141, (3181, 3182), tefsir, furkan, nesa, tahrim 4, (7, 89, 90); ebu davud, talak 50, (2310).]
وَهَلْ يَشْتِمُ الرَّجُلُ وَالِدَيْهِ؟ قَالَ: نَعَمْ، يَسُبُّ أبَا الرَّجُلِ فَيَسُبُّ أبَاهُ، وَيَسُبُّ أُمَّهُ فَيَسُبُّ أُمَّهُ[. أخرجه الخمسة إ النسائي .4. (5232)- ibnu amr ibni'l-as (radıyallahu anh) anlatıyor: "resulullah (aleyhissaltu vesselm):
"kişinin anne ve babasına svmesi byk gnahlardandır" buyurmuşlardı. orada bulunanlar:
"hi kişi anne ve babasına sver mi?" dediler.
"evet! kişi, bir başkasının babasına sver, o da babasına sver; annesine sver, o da bunun annesine sver!" buyurdular." [buhr, edeb 4; mslim, iman 146, (90); tirmiz, birr 4, (1903); ebu davud, edeb 129, (5141).]
aıklama:
bazı rivayetlerde şetm (svme) yerine lanet kelimesi kullanılmıştır. şu halde şetm, lanet, sebb, hakaret ifade eden sz manasında birbirine mteradif olmaktadırlar. hadis, annebabaya svmeyi byk gnah saydığı gibi, başkasının annebabaya svmesine sebep olmayı da byk gnah olarak değerlendirmektedir. bu hal bize, anne ve baba karşısında hassasiyeti ileri gtrme gereğini te'yid


eder. şu halde, svmeye sebep olmak byk bir gnahsa, bizzat svmek ok daha byk bir gnah olmaktadır.
ibnu battal: "bu hadis, sedd-i zeraide asıldır" demiştir. hadis, kişi bizzat haram kasdetmemiş bile olsa, fiili harama mncer olacaksa bu fiilin ona haram olduğunu ifade eder.
bu hadis, ayette gelmiş olan bir asla dayanmaktadır:
وََ تَسُبُّوا الّذِىنَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللّهِ "onların allah dışında taptığı şeylere svmeyin, onlar da cahillikle hadlerini aşıp allah'a sverler" (en'am 108).
maverdi, bu hadisten hareketle, ipekli kumaşı, bizzat giyeceğinden korkulan kimseye satmanın, keza parlak klenin, livataya yer vereceğinden korkulan kimseye satılmasının, şıranın, ondan şarap yapacağından korkulan kimseye satılmasının caiz olmayacağı hkmn ıkarmıştır.

ktb-i sitte 15. cilt /35/36/37/38/39/40


ilerlediğiniz yolda hi bir zorlukla karşılaşmıyorsanız,bilinki o yol asla sizi doğruya ulaştırmaz...
 

Google
 
Ziyareti:  Sitede şu anda 0 ye ve 53 misafir olmak zere toplam 53 kişi bulunuyor.

İstatistikler:  Bugn Tekil:1  oğul:496556  Toplam:94827770  Bugn ye:19  Dn:0  Toplam:32281  Dn Tekil:1  oğul:22812

Kim Nerede:  Misafir1, Misafir2, Misafir3, Misafir4, Misafir5, Misafir6, Misafir7, Misafir8, Misafir9, Misafir10, Misafir11, Misafir12, Misafir13, Misafir14, Misafir15, Misafir16, Misafir17, Misafir18, Misafir19, Misafir20, Misafir21, Misafir22, Misafir23, Misafir24, Misafir25, Misafir26, Misafir27, Misafir28, Misafir29, Misafir30, Misafir31, Misafir32, Misafir33, Misafir34, Misafir35, Misafir36, Misafir37, Misafir38, Misafir39, Misafir40, Misafir41, Misafir42, Misafir43, Misafir44, Misafir45, Misafir46, Misafir47, Misafir48, Misafir49, Misafir50, Misafir51, Misafir52, Misafir53,